KOKO OLIOA

KOKO OLIOA Koko olioa koko fresko lehor eta ehotik lortzen da. Birrinduriko koko lehorra hotzean  prentsatzen da koko olioa lortzeko. Hainbat erabilera ditu, bai sukaldean bai edergintzan ere. ERABILERA SUKALDEAN: Koko olioa 25ºC azpitik solidifikatzen den gantz osasungarria da. Ezaugarri honek hainbat errezetetan gelifikatzaile edo esne-gainik erabili gabe solidifikatzaile bezala erabiltzeko aukera ematen digu. Edozein janari motarekin ongi konbinatzen duen usain leun, gozo eta tropikala du. Oliba olioaren antzera,tenperatura altuetan ez da ez oxidatzen ezta toxiko bilakatzen ere, beraz, frijitzeko egokia da elikagaiak bere propietateak hobeto mantentzeaz gain, olio kantitate gutxiago absorbitzen baitu. ERABILERA EDERGINTZAN: Azido lauriko kopuru handia duenez, oso nutritiboa da bai azal eta bai ile lehorrarentzat ere. Koko olioak azalaren deshidratazioa ekidin eta ilearen zuntzak babesten ditu, ileari bolumena eta distira emanaz. Azalaren berotasunarekin urtzen den olio gustagarria da. Nola erabil dezakegu? Gorputzeko olio nutritibo bezala: lehortasunen gainean olio kantitate txiki bat aplikatu. Ilearen tratamendua: punta lehorretan olio kantitate txiki bat jarri, minutu batzuk utzi eta ur epelarekin garbitu. Olio desmakillatzailea: olio pixka bat hartu eta aurpegian masajea eman. Soberakina kotoi baten bitartez kendu. Aitziber Etxeberria Garro. Farmazialaria eta idazlea naiz. Natura,osasuna eta literatura uztartzen saiatzen naiz. 2008. urtean Ukendu Parabotika martxan jarri nuen...

MATCHA,KUKICHA ETA BANCHAREN TE BERDEA

MATCHA,KUKICHA ETA BANCHAREN TE BERDEA Gero eta te mota gehiago ikusten dira gure artean eta askotan hain eskaintza zabalaren artean zein aukeratu ez dakigula geratzen gara. Gaurkoan, Japoniatik datozen 3 te ezberdinen inguruan arituko gara: matcha, kukicha eta bancha. Denen jatorria berbera da: Camelia sinensis edo te berdea. Zeintzuk dira orduan ezberdintasunak? Matcha: te berdearen orri osoa erabiltzen da. Laborantza, bilketa eta lehortze prozesu berezi baten ondoren ehotu eta hauts fin eta berde bat lortzen da. Matcha tearen gaitasun antioxidatzailea eta balio nutrizionala ohiko te berdearenak baina 10 aldiz handiagoak dira: 1 baso matcha = 10 baso te berde Kukicha edo 3 urteko tea: 3 urteko te berdearen adartxo eta zurtoinak moztu eta txigortu ondoren lortzen den tea da. Honek zapore keetu gozoa ematen dio. Ez du teinarik. Bancha tea: te berde landarean 3 urtez iraun duten orriekin osaturiko tea da. Oso aromatikoa da eta txigortuz gero Hojicha tea lortzen da. Banchak baino zapore malteatuagoa du honek. Aitziber Etxeberria Garro. Farmazialaria eta idazlea naiz. Natura,osasuna eta literatura uztartzen saiatzen naiz. 2008. urtean Ukendu Parabotika martxan jarri nuen...

SULFATORIK GABEKO XANPUAK

SULFATORIK GABEKO XANPUAK Zer dira sulfatorik gabeko xanpuak? Azken boladan sarri galdetu diguzue gai honen inguruan. Xanpu hauek ez dute SLS edo sodio lauril sulfatoa bezalako agente garbitzaile edo surfaktanterik. SLSa molekula apar sortzaile merke eta eraginkorra den arren, buru azala babesteko balio duen geruza lipidikoa ezabatzeko gai ere bada. Geruza babesgarri hau ez edukitzean, ilea errazago lehortu eta kizkurtzen da eta batzuetan zahia ere azal liteke. Zein berezitasun dute sulfatorik gabeko xanpuek? Beste xanpuak baino suabeagoak dira eta apar gutxiago sortzen dute. Hala ere ohiko xanpuek bezain ondo garbitzen dute ilea. Kutikula osorik mantentzen dutenez, ile porotsu edo hondatuentzat aukera ona dira. Zeintzuk dira sulfatorik gabeko xanpuak erabiltzearen abantailak? Ilearen kolorea mantentzen laguntzen du dekolorazio azkarra galaraziz. Buru azaleko alergiak ekiditen dituzte. Ilearen haustura, porositate eta lehortasuna ekiditen dute. Ile zuntza sendoago eta osasungarriago mantentzen laguntzen dute. Aitziber Etxeberria Garro. Farmazialaria eta idazlea naiz. Natura,osasuna eta literatura uztartzen saiatzen naiz. 2008. urtean Ukendu Parabotika martxan jarri nuen...

ASTALIKARDUA: GIBELA BABESTEN DUEN LANDAREA

ASTALIKARDUA: GIBELA BABESTEN DUEN LANDAREA   Silybum marianum da bere latinezko izena eta fruituak dira gibela babesteko propietateak dituztenak. Fruituek silimarina izeneko konposatu bat dute, flabanolignano ezberdinen nahasketa bat da berau. Infusio edo estraktu moduan hartzen dira normalean. Zein kasutan erabiltzen da? Arazo dispeptikoak: Meteorismoa gutxitzen du. Digestio-hodiko tentsioa eta haize-mina arintzen du. Jateko gogoa areagotzen du. Jatorri toxikoa duten gibeleko gaitzetan: Amanita phalloidesen toxinen aurrean besteak beste. Gibeleko hantura kronikoen tratamenduan. Alkoholak, drogek, edo toxinak eragindako zirrosi hepatikoetan. Kontuan izan beharrekoa: Landare segurua da eta ez du arazorik ematen, gutxi batzuetan efektu libragarria izan dezake. Aitziber Etxeberria Garro. Farmazialaria eta idazlea naiz. Natura,osasuna eta literatura uztartzen saiatzen naiz. 2008. urtean Ukendu Parabotika martxan jarri nuen Zumaian....

PREBIOTIKOAK-PROBIOTIKOAK: ZEIN DA ZEIN?

PREBIOTIKOAK-PROBIOTIKOAK: ZEIN DA ZEIN?   Sarritan prebiotiko eta probiotikoez hitz egiten dugu, baina zeintzuk dira bakoitzaren ezaugarriak? Hementxe ezberdintasun nabarmenenak. PREBIOTIKOAK:  Zer dira? Digerigarriak ez diren elikadura osagarriak dira: ezin dira urdail-hesteetako traktuaren goi aldean ez hidrolizatuak ez xurgatuak izan. Bakteria batek edo bakteria kopuru jakin batek kolonean selektiboki hartzituak izan behar dute. Mikrobiotaren konposaketa modu positiboan aldatu behar dute. Giza boluntarioetan egiaztatu behar diren osasunarentzat onuragarriak diren efektuak eragin behar dituzte. Zeintzuk erabiltzen dira? Dextrinak: gari eta artoarenak. Fruktanoak: Txikoriaren inulina. Fruktooligosakaridoak (FOS). Oligofruktosak (OFS). PROBIOTIKOAK: Zer dira? Mikroorganismo biziak. Kopuru egokian hartuz gero ostalariaren osasunean onurak eragiten dituzte: Heste eta koloneko hanturaren modulazioan parte hartzen dute. Hesteetako epitelioa babesten dute. Gure hesteetako sistema immunitarioaren aktibitatea modulatzen dute. Zeintzuk erabiltzen dira? Elikagaietan dauden bakteriak: batez ere, hartzituriko esnekietan edo elikadura osagarri liofilizatuetan. Aitziber Etxeberria Garro. Farmazialaria eta idazlea naiz. Natura,osasuna eta literatura uztartzen saiatzen naiz. 2008. urtean Ukendu Parabotika martxan jarri nuen...

POMELO HAZIEN ESTRAKTUA

POMELO HAZIEN ESTRAKTUA Pomelo hazien estraktuaren botere eta propietateak 1980 geroztik ezagutzen dira fisiko eta inmunologo ospetsua zen Harich doktorearen ikerketen eskutik. Pomelo hazien estraktu bat hartzeko orduan oso garrantzitsua da pulpa edo zukurik gabeko haziak erabiltzea. Zukuak edo pulpak botika ugarirekin interakzionatzeko gaitasuna baitu. Era berean kontserbatzaile bezala erabiltzen diren triklosana edo benzalkonio kloruroa bezalako desinfektatzaile kimikorik ez izatea hauek warfarina bezalako antikoagulatzaileekin inetrakzionatzen baitute. Zeintzuk dira bere ezaugarriak? Kalterik egiten ez duen produktua da. Ez da toxikoa. Gomendaturiko dosietan albo kalterik ez du. Tratamendu ezberdinetan lagungarri gertatzen da. Zeintzuk dira bere osagarri aktiboak? Flabonoideak: naringina da zapore mikatza ematen diona. C bitamina: Zeintzuk dira pomelo hazien propietateak? Antibiotiko eta antifungikoa: bakteria eta onddo ugarien aurka erabil daiteke eta ez du gure hesteetako floran eragin kaltegarririk. Antioxidatzailea: endekapenezko gaixotasunen prebentzioan erabil daiteke: aterosklerosia, Alzheimerra, … Kardiotoniko eta antitronbotikoa da. Antiinflamatorioa. Antiseptikoa. Aitziber Etxeberria Garro. Farmazialaria eta idazlea naiz. Natura,osasuna eta literatura uztartzen saiatzen naiz. 2008. urtean Ukendu Parabotika martxan jarri nuen...

EROSKETA OSASUNTSUA

EROSKETA OSASUNTSUA Elikadura gure osasunaren funtsezko oinarria da eta erosketa egiten den unetik hasten da. Zein elikagai aukeratu, nola eta zein kantitatetan erosi erabakitzea ezinbestekoa da elikadura osasuntsu eta orekatua izateko orduan. Erosketa osasuntsua egiterako orduan, funtsezkoa izango da erosketa zerrenda aldatzea elikadura hobetzen hasteko. Dieta osasuntsu bat, erosketa egoki bat egitetik hasten dela pentsatu behar da. Horregatik, produktu freskotan zentratu behar da eta elikagai prozesatuak alde batera utzi. Erosketako orgak fruta, barazkiak, lekaleak, haragia, arraina, arrautzak, fruitu lehorrak, esnekiak … izan behar ditu. Gomendagarria izaten da erosketa zerrenda itxia egitea, beharrezkoak diren elikagaiak bakarrik dituena. Horrela, despentsan eta hozkailuan egon behar ez duten produktuak erostea saihestuko da. Erosketako orga nutrientez beteak dauden eta osasuntsuak diren elikagaiak izan beharko ditu, adibidez: Frutak eta barazkiak: elikadura osasuntsuaren oinarri dira. Garaikoak diren kolore eta mota ezberdinetako fruta eta barazkiekin bete erosketa- orga. Haragia eta arraina: haragi zuria aukeratzea da hoberena. Haragi prozesatuen kontsumoa saihestu. Arrain urdina eta zuria, itsaskiak eta krustazeoak ere aukera egokiak dira. Zereal eta hazi integralak: pasta, arroza eta zereal integralak (oloa, quinoa, espelta, zekalea, kamuta …) erosi. Zuntz kantitate handiagoa dute, asetzen eta apetitua erregulatzen laguntzen dute. Oliba olioa: aukerarik osasuntsuena oliba olioarekin sukaldatzea da. Kontuan izan beharko ditugu gantz osasuntsuak ematen dizkiguten beste elikagai batzuk ere: ahuakatea, haziak (chia, liho, sesamo …), arrain urdinak eta fruitu lehorrak. Fruitu lehorrak: gordinak edo txigortuak daudenak aukeratu, gatzik ez dutenak eta frijiturik ez daudenak. Lekaleak: dilistak, garbantzuak, babarrunak eta ilarrak nutriente eta proteina iturri oso onak dira.   Ainitze Ondarra Dietista-Nutrizionista  ...

PPDa ETA ILERAKO TINDAGAIEI ALERGIA

PPDa  eta  ILERAKO TINDAGAIEI ALERGIA Gero eta sarriago galdetzen digute ilerako tindagaiek daramaten  PPDak eragindako alergien gainean. PPD siglak parafenilendiamina edo 1,4 diaminobenzeno molekulatik datoz. Industria munduan asko erabiltzen den molekula da dituen propietate onei esker: Toxikotasun urria. Tenperatura altuetan bere egonkortasuna mantentzeko gaitasuna. Jatorriz koloregabea bada ere, oxigenoaren eraginpean kolorea hartzen du. Hori dela eta, industria ezberdinetan oso erabilia da: ehungintza, inprimaketa, fotokopietan, kautxuaren industrian eta kosmetikan. PPDak kolore uniformea lortzea ahalbideratzen du eta ilearen garbiketekin joaten ez denez, kosmetikan, ilerako tindagai iraunkorretan, ehun, azal eta makillaje ilunetarako tindagaietan erabiltzen den ohiko osagaia da. PPDak eragindako alergian ez dute IgE molekulek parte hartzen polen eta beste proteinen alergietan gertatu ohi den bezala, PPDaren kasuan zelulak dira bitartekariak eta kontaktu dermatitisa izaten da sintoma nagusia. Zeintzuk dira PPDarekiko sentsibilizazio arrisku faktoreak? Sustantzi honekin edo antzerako egitura duten sustantziekin ukipen jarrai edo errepikakorra. Lehen aipaturiko industri alor batean tindagai hauekin lan egitea. Bere osagaien artean PPDa daraman tindagairen bat erabiltzea. Henna beltzezko tatuaiak erabiltzea. Henna arbasta batetik lortzen den koloratzaile naturala bada ere, batzuetan beste sustantziekin nahasten da. PPDa lehorketa bizkortzeko, gardentasuna hobetzeko eta hennaren kolore gorria iluntzeko erabiltzen da. Ze produkturekin eman dezake erreakzio gurutzatua PPDak? p-amino taldea duten sustantziekin. Besteak beste: ilerako tindagaiak, PARA taldeaz osaturiko anestesiko lokalak (benzokaina ) eta PABA duten eguzkitarako iragazkiak.   Aitziber Etxeberria Garro. Farmazialaria eta idazlea naiz. Natura,osasuna eta literatura uztartzen saiatzen naiz. 2008. urtean Ukendu Parabotika martxan jarri nuen...

ANTSIETATEA

ANTSIETATEA Antsietatea erreakzio emozional bat da, gure bizirauteko senaren parte dena; arazoa, erreakzio emozional hau gure egunerokotasunaren zati bilakatzen denean dago. Askotan, zenbait nutrienteren urritasunarekin eta neurotransmisore batzuen produkzio txikiarekin erlazionatzen da. Orduan, nutriente hauen kontsumoa handitzea gomendatzen da: B Bitamina taldea: Nerbio sistemaren funtzionamenduan parte hartzen dute eta nekea, suminkortasuna, urduritasuna, depresioa eta antsietatea gutxitzen ditu. Iturriak: Oloa, fruitu lehorrak (almendrak, intxaurrak, hurrak, kakahueteak …), arroz integrala, arrautzak, hosto berdeko barazkiak. Magnesioa: Giharren erlaxazioan, transmisio neuromuskularrean, odol zirkulazioan eta bihotz taupaden mantentzean parte hartzen du. Iturriak: Hosto berdeko barazkiak, ahuakatea, ekilore eta kalabaza haziak, fruitu lehorrak, babarrunak, dilistak, babak, gari ernamuina, kakaoa (kakaoa >%80). Omega 3: Hormonen oreka izateko, aldartea hobetzeko eta antsietatea saihesteko beharreko gantz azidoa. Gainera, garunaren funtzionamendu egokian parte hartzen du. Iturriak: izokina, hegaluze freskoa, sardinak, chia haziak, liho haziak, kalabaza haziak, oliba olioa. Triptofanoa: Serotonina izeneko neurotransmisorearen aitzindaria den aminoazidoa da. Serotonina, aldartea hobetzearekin erlazionatzen da eta apetituaren kontrolean parte hartzen du. Iturriak: platanoa, oloa, oilaskoa, esnea, gazta, jogurta, arrautzak, kalabaza haziak, kakahueteak. Karbohidrato konplexuak: Mota honetako karbohidratoak, duten indize gluzemiko baxuagatik eta zuntz kantitate altuagatik, odoleko glukosa maila mantentzen laguntzen dute, horrela antsietatea saihestuz. Gainera, aurrez azalduriko serotonina neurotransmisorearen ekoizpenean parte hartzen du. Iturriak: arroz integrala, batata, pasta integrala, babarrunak, dilistak, kinoa, fruitu lehorrak. Proteinak: Giharrak osatzen eta denbora gehiagoz asetuta mantentzen laguntzen dute. Iturriak: oilaskoa, haragi gorria, arraina, arrautzak, esnekiak, babarrunak, dilistak, fruitu lehorrak, tofu, seitan. Ainitze Ondarra Achaga Dietista-Nutrizionista...

KALTZIOA

KALTZIOA Kaltzioa gure gorputzarentzat funtsezko mineral bat, hortzen eta hezurren osaketan, odolaren koagulazioan, bihotzeko muskulu- zuntzen erlaxazio eta uzkurduran, nerbio- bulkaden transmisioan, eginkizun hormonaletan, D bitaminaren modu aktibatuaren ekoizpenean eta likidoen garraioan laguntzen baitu. Esnekietan, arrautza gorringoan, aleetan, arrainetan, hosto berdeetako barazkietan, hazietan eta fruitu lehorretan aurkitzen da. Baina, dieta beganoetan bezala, esneki eta arrautzarik kontsumitzen ez bada, kaltzioa beste elikagai batzuetan ere aurkitu daiteke, esate baterako, sojazko edarietan, lekaleetan, brokolian, azan, tofuan, almendretan, kinoan, azalorean eta azalorean. Dieta beganoak, oxalato eta fitatoetan altuak izaten dira (barazki berdeak, intxaurrak eta haziak) eta hauek kaltzioa ondo ez absorbatzea eragiten dute. Hala eta guztiz ere, animali jatorriko proteinetan altuak diren dietekin alderatuta, dieta beganoetan kaltzio gutxiago iraizten da gernuan, beraz, ez dago zertan eskakizunak handitu beharrik. Kaltzioaren urritasunak errakitismoa, hezurren ahultasuna, konbultsioak, jateko gogo eza, hezur- masaren gutxipena, hipertentsioa, osteoporosia, obesitatea, diabetesa eta gaixotasun kardiobaskularrak eragiten ditu. Bere xurgapena okerragoa izaten da alkohol, kafeina, sodio eta proteina asko kontsumitzen duten pertsonetan. Aldiz, kaltzio gehiegi izateak, nahiz eta ez den ohikoena eta normalean denbora luzez gehigarriak hartzeagatik izaten da, giltzurrun- kalkuluak, zenbait ehunen kaltzifikazioa eta bihotzean anormaltasunak eragin ditzake. Eskakizunak handiagoak dira umeetan, haurdun dauden edo bularra ematen duten emakumeetan eta menopausia garaian. Ez da beharrezkoa kaltzio gehigarriak hartzea, ez bada medikuak aholkatuta. Elikadura egokia jarraitzen bada, edo dietista- nutrizionista batek ezarritakoa, ez da gabeziarik pairatzen.   AINITZE ONDARRA ACHAGA Dietista –...